Emily Vermesen (19) uit Hasselt kreeg zaterdagochtend een telefoontje dat haar toekomst in een totaal andere plooi legt: twee dagen later, op maandag 21 september, mocht ze tóch starten in de opleiding geneeskunde aan de UHasselt. “Ik was zo blij”, zegt ze. “Ik heb toch een glaasje gedronken om dat te vieren. Ik heb er ook zo hard voor gewerkt. Dit was het enige wat ik wilde doen. Geneeskunde studeren is altijd een droom geweest.

De aanleiding voor Emily’s blijdschap is een arrest van de Raad van State eind vorige week. Die gaf haar gelijk in de procedure die ze samen met haar ouders was begonnen na haar deelname aan het toelatingsexamen arts op 2 juli. Toen ze haar resultaat tien dagen later kreeg, popte er een rood kader op haar scherm met uitleg waarom ze niet mocht beginnen aan de opleiding. “Ik had twee punten te weinig”, zegt ze. “144 op 240, terwijl de cesuur (het minimum te behalen aantal punten, red.) op 146 lag. Ik dacht: mooie score, maar vond het wel heel erg. Toen ik de kleine lettertjes las, zag ik dat er punten waren bijgegeven aan alle deelnemers, terwijl ik al geslaagd was zonder die extra punten.”

Emily was in eerste instantie geslaagd voor beide onderdelen van het examen, samen met 1.698 andere deelnemers. Probleem: de Vlaamse regering had het quotum voor nieuwe geneeskundestudenten vastgelegd op 1.878, een stuk meer dus. Om dat euvel op te lossen, paste de examencommissie een wel vaker gebruikt trucje toe: álle studenten kregen meer punten. 8 voor het wetenschapsonderdeel en 8 voor het onderdeel dat peilt naar algemene competenties. Daardoor wipten studenten die lager in de rangschikking stonden over Emily.

“De reden is nogal technisch”, zegt Jonas Brouwers, voorzitter van de examencommissie. “Stel dat een student heel goed scoort voor het eerste onderdeel en 19 op 20 heeft. Voor het andere onderdeel heeft die slechts 8 op 20. Als we punten bijgeven, dan scoort die student plots heel hoog over het algemeen, meer nog dan studenten die in eerste instantie voor beide onderdelen wel geslaagd waren met twee keer 11 op 20.” Door die aanpassing waren te veel studenten plots geslaagd, waardoor de examencommissie een cesuur invoerde. Emily viel daar net onder.

Onfair, zo oordeelde de Raad van State in het voordeel van Emily. De beroepscommissie kwam afgelopen vrijdag in spoed samen over het arrest en besloot vervolgens om alle 31 jongeren die door de maatregel waren getroffen, toch gunstig te rangschikken. “Oorspronkelijk vertegenwoordigde ik twee studenten, maar één van hen zag het na de interne beroepsprocedure niet meer zitten”, zegt advocaat Christophe Vangeel. “De andere heeft wel doorgezet en wilde naar de Raad van State. Anders was het noppes geweest voor die 30 anderen.”

Onderwijsadvocaat Christophe Vangeel. © Dirk Kerstens

Dat beseft Emily maar al te goed. “Ik ben blij dat ook die dertig anderen niet langer onterecht worden uitgesloten”, zegt ze. “Zij hebben er allemaal hard voor gewerkt, net als ik. Al in mijn zesde middelbaar, toen ik wetenschappen-wiskunde deed, heb ik een extra cursus van de UHasselt en KU Leuven gevolgd. Vorig jaar nam ik ook deel aan het toelatingsexamen en was ik ook geslaagd, maar ik zat 15 punten onder de cesuur. Toen kon ik mij erbij neerleggen, want dat zijn de regels van het spel. Ik heb dan een jaar biomedische wetenschappen gevolgd en dezelfde cursus opnieuw van de UHasselt/KU Leuven. Het was nu eigenlijk alles of niets. Ik ben ontzettend blij dat ik nu kan starten. Maandag zat ik al in de eerste les.”

Het is trouwens niet de eerste keer dat het toelatingsexamen geneeskunde voor controverse zorgt. In 2025 werden studenten betrapt op het gebruik van ChatGPT en werden er uiteindelijk vijf studenten geschrapt uit de rangschikking. Onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) besliste daarop om studenten dit jaar het examen opnieuw met pen en papier te laten afleggen. Ook kondigde ze een grote hervorming aan.

De krijtlijnen daarvan zijn intussen uitgezet door de examencommissie. “Zaken zoals deze sterken me in de overtuiging dat die hervorming er zo snel mogelijk moet komen”, zegt Jonas Brouwers. “Een van de denkpistes is om af te stappen van de voorwaarde dat studenten voor beide onderdelen geslaagd moeten zijn voor een gunstige rangschikking. Waarom nemen we niet gewoon de 1.878 besten? Dan hoeven we geen vragen te neutraliseren of punten bij te geven.”