Klachten in het onderwijs
Laat u bijstaan door een gespecialiseerd raadsman
Klacht bij het VMRI: wanneer en hoe?
Sinds 15 maart 2023 bestaat het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) — een onafhankelijk orgaan dat in Vlaanderen de rol vervult die federaal door Unia wordt opgenomen, voor materies die tot de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap behoren. Onderwijs is daar een van. Wie geconfronteerd wordt met de weigering van redelijke aanpassingen of met andere vormen van discriminatie in het Vlaamse onderwijs, kan daar klacht indienen.
Het VMRI is geen gewone rechtbank, maar de uitspraken van zijn geschillenkamer hebben juridisch gewicht en worden in de praktijk vaak gevolgd. Recente uitspraken — bijvoorbeeld over de weigering van lesopnames door een universiteit aan een student in chemotherapie — krijgen ook brede media-aandacht en zetten precedent.
Wanneer dient u klacht in bij het VMRI?
Een VMRI-klacht heeft zin wanneer:
- Een school of onderwijsinstelling redelijke aanpassingen weigert zonder concrete motivering of in strijd met de wettelijke criteria
- De aanpassingen wel worden toegestaan in de les maar niet bij toetsen of examens
- Een leerling of student gediscrimineerd wordt op basis van handicap, gezondheidstoestand, geslacht, etnische afkomst, geloofsovertuiging, seksuele oriëntatie, …
- Een hogeschool of universiteit lesopnames of een aangepaste examenregeling weigert in strijd met de wettelijke verplichtingen
- Er sprake is van discriminerende uitsluiting, weigering tot inschrijving of ontbinding van inschrijving
Goed om te weten: een VMRI-klacht sluit andere procedures niet uit. U kan parallel ook naar de Commissie inzake Leerlingenrechten, naar de interne beroepscommissie, naar de Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen of naar de rechtbank stappen. Vaak is een combinatie aangewezen.
Hoe verloopt de procedure?
1. Voorafgaande dialoog
Het VMRI vraagt in principe dat u eerst zelf de dialoog met de school hebt gezocht. Een schriftelijke vraag tot redelijke aanpassing en een schriftelijke (gemotiveerde) weigering vormen vaak het startpunt van een sterk dossier.
2. Klacht indienen
De klacht wordt ingediend bij het VMRI, via het online formulier of schriftelijk. U beschrijft de feiten, voegt bewijsstukken toe (verslagen, e-mails, weigeringsbeslissing, attesten), en motiveert waarom u meent dat er sprake is van discriminatie of weigering van een redelijke aanpassing.
3. Onderzoek door het VMRI
Het VMRI onderzoekt de klacht — vraagt informatie aan de school of instelling, hoort eventueel partijen, en stelt een dossier samen. In bepaalde gevallen wordt bemiddeling voorgesteld; in andere gaat het dossier rechtstreeks naar de geschillenkamer.
4. Beslissing van de geschillenkamer
De geschillenkamer van het VMRI kan vaststellen dat er sprake is van discriminatie en — afhankelijk van het dossier — een schadevergoeding toekennen. De beslissing wordt schriftelijk gemotiveerd en is publiekelijk consulteerbaar (geanonimiseerd).
5. Verdere procedures
Wanneer de school de uitspraak niet vrijwillig opvolgt, of wanneer u verdere schadevergoeding wenst, kan u alsnog naar de burgerlijke rechtbank stappen. De VMRI-uitspraak vormt dan een belangrijk bewijselement.
Termijnen
De wet legt geen strikte verjaringstermijn op voor klachten bij het VMRI, maar het is sterk aangewezen om snel te handelen — om twee redenen:
- Bewijsproblemen: getuigen, e-mails en context vervagen naarmate de tijd verstrijkt.
- Gelijktijdige procedures: voor de Commissie inzake Leerlingenrechten geldt 30 kalenderdagen; voor interne beroepscommissies in het hoger onderwijs vaak 7 kalenderdagen na betekening van de beslissing. Wachten op het VMRI mag u die deadlines niet doen missen.
VMRI versus Unia: wie doet wat?
De bevoegdheidsverdeling tussen federale en Vlaamse antidiscriminatie is technisch maar relevant:
- VMRI: discriminatie in materies die tot de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap behoren — wat in onderwijs zo goed als alle dossiers omvat (basisonderwijs, secundair, hoger).
- Unia: blijft federaal bevoegd voor andere domeinen (arbeid, goederen en diensten, …).
In de praktijk werken VMRI en Unia samen en kan een verkeerd ingediende klacht doorgestuurd worden — toch verliest u kostbare tijd. Bij twijfel: laat u juridisch begeleiden bij het bepalen van de juiste piste.
Recente VMRI-uitspraken in onderwijs
Een illustratief voorbeeld: het VMRI oordeelde in 2025 in een dossier waarin een student van de Universiteit Gent — herstellende van kanker — geen toegang kreeg tot lesopnames van werkcolleges. Het VMRI besloot dat dit discriminatie uitmaakte: de universiteit beschikte over voldoende organisatorische en financiële draagkracht om de gevraagde aanpassing te realiseren, en de eventuele nadelen voor andere studenten waren onvoldoende onderbouwd.
Belangrijk: de uitspraak vestigde géén algemeen recht op lesopnames, maar wel een individueel recht op faciliteiten op maat wanneer een redelijke aanpassing nodig is. Dat principe — individueel afwegen, concreet motiveren, niet wegduiken achter algemene regels — geldt voor élk onderwijsdossier.
Hoe sterk is uw dossier?
Een sterk VMRI-dossier bevat:
- Een schriftelijke vraag tot redelijke aanpassing, met motivering en eventueel medische/diagnostische stukken
- Een schriftelijke weigering door de school of instelling — bij voorkeur gemotiveerd
- Bewijsmateriaal van eventuele bemiddelingspogingen (gespreksverslagen, e-mails, brieven)
- Verklaringen van betrokkenen (zorgcoördinator, ombudsdienst, behandelende artsen)
- Een duidelijke timeline van de feiten
Wij helpen u dit dossier opbouwen vóór u de klacht indient — ervaring leert dat een goed gestructureerde klacht aanzienlijk sneller en beter wordt behandeld.
Veelgestelde vragen
Kost een klacht bij het VMRI iets?
De procedure bij het VMRI zelf is in principe kosteloos. Wel moet u rekening houden met de kosten van juridische bijstand, indien u zich laat begeleiden.
Heeft een VMRI-uitspraak dwingende kracht?
De uitspraak van de geschillenkamer is bindend voor wat de toegekende schadevergoeding betreft, en wordt in de praktijk vaak gevolgd. Indien een school of instelling niet vrijwillig uitvoert, kan de uitspraak via de burgerlijke rechtbank worden afgedwongen.
Kan ik anoniem klacht indienen?
Klachten zijn niet anoniem in de zin dat de school weet wie u bent, maar de uitspraken worden geanonimiseerd gepubliceerd. Voor minderjarigen gelden bovendien specifieke beschermingsregels.
Klacht voorbereiden of indienen?
Wij helpen u uw VMRI-dossier opbouwen — van eerste analyse tot het opstellen van de klacht en de eventuele opvolging in een hoorzitting. Contacteer ons.
Lees ook: Wettelijk kader · Decreet Leersteun · IAC · Hoger onderwijs
Opkomen voor uw kind
Laat u bijstaan door een gespecialiseerd raadsman