Redelijke aanpassingen & zorg in het onderwijs

Klachten in het onderwijs

Laat u bijstaan door een gespecialiseerd raadsman

Heeft uw kind dyslexie, ADHD, autisme, een fysieke beperking of een andere specifieke onderwijsbehoefte? Of botst u als student in het hoger onderwijs op een hogeschool die geen aangepaste examenregeling wil voorzien? U heeft recht op redelijke aanpassingen.

Toch loopt het in de praktijk vaak fout. Scholen die aanpassingen weigeren “omdat het niet werkbaar is”. Inschrijvingen die ontbonden worden. Doorverwijzingen naar het buitengewoon onderwijs zonder dat eerst écht is gekeken naar wat in het gewoon onderwijs mogelijk was. Hogescholen die lesopnames botweg weigeren aan een student in chemotherapie.

Onderwijsadvocaat.be staat ouders, leerlingen, studenten én onderwijsinstellingen bij in alle juridische geschillen rond redelijke aanpassingen, het Decreet Leersteun, individueel aangepast curriculum (IAC) en (gedwongen) doorverwijzing naar het buitengewoon onderwijs. Eerste en enige advocatenkantoor in Vlaanderen exclusief gespecialiseerd in onderwijsrecht.

Snel resultaat nodig? Termijnen in onderwijsrecht zijn extreem kort. Neem zo snel mogelijk contact op — vaak is uw zaak sterker als u in een vroeg stadium juridisch advies inwint.

Wat zijn redelijke aanpassingen

Een redelijke aanpassing is elke concrete maatregel — materieel of immaterieel — die de drempel wegneemt die een leerling, student of personeelslid met een functiebeperking of specifieke onderwijsbehoefte ondervindt in een onaangepaste schoolomgeving. Het doel: gelijke kansen op deelname aan het onderwijs.

Voorbeelden zijn legio:

Langere toetstijden, mondelinge in plaats van schriftelijke evaluatie of een rustige examenruimte
Een laptop met voorleessoftware of compenserende software bij dyslexie of dyscalculie
Een aangepaste stoel, lift of toegankelijk lokaal bij een fysieke beperking
Vrijstelling van bepaalde leerstofonderdelen, vervangen door evenwaardige doelen (dispensatie)
Lesopnames in het hoger onderwijs voor een student die door ziekte niet fysiek aanwezig kan zijn
Pauzemomenten of een vast prikkelarm rustpunt voor een leerling met autisme of ADHD

In het Vlaams onderwijs spreekt men ook over remediëren, differentiëren, compenseren en dispenseren — samen het ReDiCoDi-acroniem (vroeger ook “sticordi” genoemd). Dat zijn allemaal vormen van redelijke aanpassingen.

Belangrijk: het weigeren van een redelijke aanpassing wordt wettelijk gelijkgesteld met discriminatie. Een school of onderwijsinstelling moet dus altijd kunnen motiveren waarom een aanpassing volgens haar disproportioneel is.

Wettelijk kader in een notedop

Het recht op redelijke aanpassingen in onderwijs steunt op meerdere lagen wetgeving:

Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2006, ratificatie België 2009)
Artikel 22ter van de Belgische Grondwet: recht op volledige inclusie en redelijke aanpassingen
De federale Antidiscriminatiewet van 10 mei 2007
Het Vlaamse Gelijkekansendecreet van 10 juli 2008
Het Decreet Basisonderwijs en de Codex Secundair Onderwijs
Het Decreet Leersteun van 5 mei 2023 (van kracht sinds 1 september 2023) — vervangt het M-decreet
De decreten op het hoger onderwijs (Codex Hoger Onderwijs)

Welke wetgeving precies van toepassing is, hangt af van het onderwijsniveau (kleuter/lager/secundair/hoger) en het type aanpassing dat u vraagt.

Het Decreet Leersteun: opvolger van het M-decreet

Sinds 1 september 2023 is het M-decreet vervangen door het Decreet Leersteun. De grote principes blijven gelijk — recht op redelijke aanpassingen, recht op inschrijving in het gewoon onderwijs, ondersteuning waar nodig — maar de organisatie van die ondersteuning is grondig hertekend.

Drie verslagen vervangen de oude “gemotiveerde verslagen” en “verslagen”:

GC-verslag (gemeenschappelijk curriculum): de leerling volgt het gewone curriculum, eventueel met leersteun en redelijke aanpassingen.
IAC-verslag (individueel aangepast curriculum): de leerling volgt aangepaste leerdoelen, in het gewoon óf buitengewoon onderwijs.
OV4-verslag (opleidingsvorm 4 buitengewoon secundair): de leerling volgt het gewone curriculum maar met intensieve ondersteuning, in een school van het gewoon of buitengewoon secundair onderwijs.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

U doet er goed aan om snel juridisch advies te vragen wanneer:

De school weigert redelijke aanpassingen, of stelt ze enkel in lessen maar niet bij toetsen of examens
Uw kind een IAC-verslag of OV4-verslag heeft en de school de inschrijving wil ontbinden binnen de 60 kalenderdagen
De school of het CLB stuurt aan op doorverwijzing naar het buitengewoon onderwijs zonder dat de redelijke aanpassingen écht zijn afgewogen
U als student in het hoger onderwijs een aangepaste examenregeling, lesopnames of dispensatie geweigerd ziet worden
U als school of onderwijsinstelling een beslissing moet motiveren rond (on)redelijkheid van aanpassingen, en u juridische zekerheid wil over de motivering en procedure

Termijnen lopen snel. Voor de Commissie inzake Leerlingenrechten heeft u in principe 30 kalenderdagen na betekening van de beslissing. Voor het VMRI gelden eveneens beperkte termijnen. Wachten kost u opties.

Voor welke doelgroep doen we wat?

Voor ouders en leerlingen (kleuter, lager, secundair)

We helpen u bij weigering van inschrijving, ontbinding van inschrijving, weigering van redelijke aanpassingen en betwisting van een verslag

Voor studenten in het hoger onderwijs

Bij weigering van examenfaciliteiten, lesopnames, dispensatie of bijzondere statuten staan we u bij — eerst intern (faculteits- of ombudsdiensten, interne beroepscommissie), nadien extern via de Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen of het VMRI.

Voor scholen en onderwijsinstellingen

Een school die een inschrijving wil ontbinden, een doorverwijzing wil motiveren of een evaluatie van redelijke aanpassingen moet maken, neemt best vooraf juridisch advies. Wij helpen besturen bij dossieropbouw, motiveringsplicht, behoorlijk bestuur en — indien een procedure volgt — bij de verdediging voor administratieve rechtscolleges.

Meer info: wettelijk kader · IAC

Onze werkwijze

Eerste contact en verkenning van uw dossier — kosteloos en vrijblijvend.
Vaste prijs vooraf voor elke stap: eerste advies, formele tussenkomst, eventuele beroepsprocedures.
Snel handelen — termijnen in onderwijsrecht zijn kort, vaak slechts dagen.
Bijstand voor alle relevante rechtscolleges: interne beroepscommissies, Commissie inzake Leerlingenrechten, VMRI, Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen, Raad van State.

Veel gestelde vragen

Mag een school een leerling weigeren omwille van een beperking?

Nee. Elke leerling heeft recht op inschrijving in een school voor gewoon onderwijs. Weigering louter op basis van een beperking is verboden. Voor leerlingen met een IAC-verslag of OV4-verslag is de inschrijving wel “onder ontbindende voorwaarde”: de school heeft 60 kalenderdagen om — samen met u, het CLB en het leersteuncentrum — af te wegen of de nodige aanpassingen redelijk zijn.

Wat als de school zegt dat de aanpassingen niet werkbaar zijn?

De school moet die beslissing concreet motiveren aan de hand van wettelijke criteria (kostprijs, organisatorische impact, frequentie, beschikbaarheid van alternatieven, …). Een vage “het kan niet” volstaat juridisch niet. Tegen zo’n beslissing kan u beroep aantekenen, klacht indienen bij de Commissie inzake Leerlingenrechten en/of een dossier openen bij het VMRI.

Is het Decreet Leersteun hetzelfde als het M-decreet?

Nee. Het Decreet Leersteun (van kracht sinds 1 september 2023) heeft het M-decreet vervangen. Heel wat principes blijven dezelfde, maar de ondersteuningsstructuur (leersteuncentra in plaats van ondersteuningsnetwerken), de naamgeving van de verslagen en de afstemming tussen gewoon en buitengewoon onderwijs zijn vernieuwd.

Wat kost een advocaat onderwijsrecht?

Wij werken met vaste prijzen die we vooraf met u afspreken — voor het eerste advies en voor elke verdere stap. Zo weet u op voorhand waar u aan toe bent. Voor bepaalde dossiers kan rechtsbijstandsverzekering tussenkomen.

Overzicht van alle subpagina’s in dit thema

Direct juridische bijstand?

Bel ons of vul het contactformulier in. We reageren snel — meestal nog dezelfde werkdag. Eerste verkenning is kosteloos.

Opkomen voor uw kind

Laat u bijstaan door een gespecialiseerd raadsman

Contacteer ons